Có cách nào để có thể làm marketing mà không tốn tiền không? Làm thế nào để công ty không phải nợ nần vì mất nhiều chi phí vào việc tìm thị trường?
Khi nói đến quảng bá thương hiệu, nhiều người cảm thấy chùn bước khi nghĩ đến chi phí hàng tỉ đồng cho các mẫu quảng cáo trên TV, báo chí hay các sự kiện quảng bá trên cả nước…
Thực tế là hầu hết các hoạt động marketing đều tốn kém, dù ít dù nhiều bạn cũng phải bỏ ra một ít chi phí. Tuy nhiên, có một số cách ít tốn kém, thậm chí là không tốn một xu nào mà bạn vẫn đạt được mục đích cuối cùng là mang thương hiệu đến gõ cửa nhà người tiêu dùng.
Những bí quyết dưới đây có thể không bắt bạn phải trả tiền nhưng bạn sẽ phải dành thời gian cho nó. Hãy chuẩn bị tinh thần nhé.
Những bí quyết này phù hợp cho cả những công ty mới thành lập. Hãy bắt tay ngay từ bây giờ và thực hiện từng việc một. Bạn sẽ có kết quả không ngờ.
1.Xây dựng mạng lưới tại các sự kiện: Bạn hãy tham dự vào các hội thảo của Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các cuộc gặp của các hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức do doanh nhân thành lập.
Tại đó, bạn có thể tìm cách gây sự chú ý của khách hàng và thu hút khách hàng. Hãy xin danh thiếp của các giám đốc, những người tham dự hoặc có mặt tại các sự kiện này, sau đó bạn nên viết thư hoặc gọi điện để giữ liên hệ.
Hãy làm việc này ngay lập tức. Nếu những "khách hàng" tiềm năng không thể sử dụng dịch vụ hoặc sản phẩm của bạn ngay, hãy nhờ họ tư vấn xem liệu có một ai đó có thể cần tới dịch vụ của bạn và xin họ thông tin về đối tượng đó.
2. Tham dự các cuộc gặp gỡ công chúng: Tại các cuộc tiếp xúc với công chúng, việc đưa ra các cam kết sẽ rất có ích để gây được sự quan tâm của những người tham dự. Đây là một cách không chỉ có thể giúp bạn chia sẻ hiểu biết của mình mà còn có thể giúp người khác từ những thông tin của bạn, đồng thời cũng làm cho mọi người biết đến dịch vụ của bạn.
3. Phát những tài liệu có ích: Khi những tài liệu của bạn phát đi, người ta chỉ giữ lại chúng vì chúng có ích cho họ, bằng không họ sẽ cho nó vào thùng rác. Ví dụ, với người làm công việc tư vấn kinh doanh, có thể tài liệu phát đi là "Top 10 bí quyết Marketing mà đối thủ của bạn muốn biết". Hãy đảm bảo là tên, số điện thoại, email, website của bạn được ghi đầy đủ trên tài liệu này.
4.Xây dựng liên doanh: Bạn hãy tìm đồng nghiệp hoặc các doanh nghiệp khác làm cộng sự để cùng hợp tác phát triển. Ví dụ những người làm phần mềm thì có thể kết hợp với những người thiết kế web. Những người làm thiết kế lại có thể kết hợp với người làm copywriter. Bạn thử tìm xem ai có thể làm đối tác với bạn được nhé.
Chừ tháng sáu,mưa về giăng phố lạ Em xứ người,lạc bước đếm mưa rơi Mưa ngày xưa ở quê nhà nhung nhớ Mưa bây giờ,em lại vẫn nhớ nhung
Mưa tháng sáu,có còn chăng kỷ niệm Giọt mưa sầu còn ướt đọng bờ mi Em tháng sáu,hồn cô dơn quạnh quẽ Nước mắt tuôn quyện lẫn giọt mưa buồn
Mưa tháng sáu,anh có buồn không nhỉ ! Có bao giờ anh nghĩ đến em không ? Giọt mưa bay thấm ướt dáng em gầy Em thèm lắm nụ hôn môi tình tự
Chiều tháng sáu mưa về hôn tóc rối Nỗi nhớ thương,ôi da diết mong chờ... Em tháng sáu như mưa tình tháng sáu Giọt vỡ tan,giọt lóng lánh mắt sầu
Mưa tháng sáu nghẹn ngào...nức nở... Em bước não nùng dưới nhịp mưa rơi Mưa ơi mưa ! hãy mang theo dòng lệ Nhỏ xuống hồn anh chút ngậm ngùi...! ! !
Thơ : Mai Hoài Thu
Đến đây , các bạn không thể không nghe lại bản nhạc "Tháng Sáu Trời Mưa" của Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm đã phổ nhạc cho bài thơ cùng tên của thi sĩ Nguyên Sa. Bài hát do ca sĩ Khánh Hà trình bày .
Không thèm viết kế hoạch kinh doanh, muốn có lãi ngay, thích kiểm soát mọi hoạt động của công ty là những sai lầm có thể bóp chết doanh nghiệp mới thành lập.
Hy vọng thường tới sau mỗi dịp năm mới. Một số người sẽ cảm thấy yêu quý hơn những công việc tẻ nhạt hàng ngày. Nhiều chủ nhà dọn dẹp nhà kho ẩm mốc, còn một số cô gái có can đảm cắt đứt quan hệ với chàng người yêu bê tha hoặc bất tài. Nhưng một số người lại từ bỏ công việc làm thuê để lập doanh nghiệp cho bản thân.
Lập công ty là công việc đầy mạo hiểm trong mọi môi trường. Nó đòi hỏi tầm nhìn, vốn, sự can đảm, lòng tin và thậm chí cả tính kiêu ngạo. Trên thực tế, sự thiếu tự tin có thể bóp chết một công ty non trẻ. Nhưng quá tự tin đến mức thái quá cũng sẽ đẩy các doanh nhân mới vào những sai lầm tai hại. Làm thế nào để đạt được sự cân bằng giữa tự tin và kiêu căng? Theo các chuyên gia của tạp chí Forbes, có 10 cạm bẫy cổ điển mà người mới gia nhập thương trường nên tránh.
1. Coi thường kế hoạch kinh doanh
Bạn nghĩ rằng kế hoạch kinh doanh là thứ chỉ dành cho các nhà đầu tư? Nếu quả thật bạn nghĩ vậy thì chắc chắn bạn sai. Kế hoạch kinh doanh là thứ đầu tiên và cơ bản nhất mà mọi doanh nhân cần có. Soạn thảo kế hoạch kinh doanh buộc các tân doanh nhân suy nghĩ về mọi vấn đề cơ bản – từ tài chính, tiếp thị cho tới nhân sự. Kế hoạch kinh doanh cũng giúp bạn truyền tải tầm nhìn và quan điểm kinh doanh tới những người làm thuê, kế toán viên, luật sư, đối tác và những đối tượng khác.
Ngoài ra, việc viết kế hoạch kinh doanh cũng cho phép doanh nhân đánh giá khả năng hoạt động của công ty. Nếu ai đó không thể đánh giá hoạt động của công ty, chắc chắn người ấy không thể quản lý nó.
2. Phải có lãi ngay
Một người nghiên cứu thành công một loại thuốc chống hói mới và nghĩ rằng nó thật sự ưu việt hơn hẳn những loại thuốc chống hói hiện có. Vì thế anh ta quyết định thành lập công ty để sản xuất thuốc chống hói mới và tin chắc sẽ hốt bạc trong tương lai gần. Nhưng đó chỉ là suy nghĩ của một cá nhân. Những người bị hói chưa chắc chấp nhận mức giá mà vị doanh nhân kia đưa ra, hoặc không quan tâm tới sản phẩm bởi họ chưa biết nhiều về nó. Có thể vị doanh nhân vẫn bán được sản phẩm, nhưng với mức giá thấp đến nỗi anh ta không có lãi sau khi trừ chi phí sản xuất, tiếp thị và phân phối. Có thể sản phẩm của bạn rất tốt và rẻ, song bạn sẽ khó thành công nếu chưa hiểu thị trường. Vì thế, thay vì tưởng tượng tới một viễn cảnh sáng lạn, việc đầu tiên mà bạn cần làm là nghiên cứu thị trường và đánh giá cơ hội của sản phẩm hoặc dịch vụ mới.
3. Sản phẩm hoàn hảo nên chẳng cần tiếp thị
Ngày nay người ta thường nhắc đến một thuật ngữ khá phổ biến là “tiếp thị miệng”. Có thể hiểu nôm na thuật ngữ này như sau: “Chúng ta không tiến hành hoạt động tiếp thị, nhưng sản phẩm của chúng ta tuyệt vời đến nỗi mọi người sẽ biết tới nó thông qua tiếp thị miệng và các mạng xã hội”. Nhưng thực tế không đúng như thế. Tiếp thị miệng chỉ thực sự phát huy tác dụng sau khi công ty tiến hành một dạng tiếp thị nào đó và chi những đồng tiền thực.
4. Ta chẳng có đối thủ cạnh tranh
Những nhà đầu tư mạo hiểm nghe câu nói này hàng trăm lần. Có một thực tế mà mọi doanh nhân mới nên biết: Đối thủ cạnh tranh có thể là nhà sản xuất sản phẩm, dịch vụ cùng loại hoặc nhà cung cấp sản phẩm, dịch vụ khác biệt nhưng có thể thay thế sản phẩm, dịch vụ của bạn. Nếu bạn không thể xác định được đối thủ cạnh tranh thì có thể do hai nguyên nhân: Bạn không tìm kiếm họ hoặc chẳng có thị trường nào dành cho sản phẩm, dịch vụ của bạn.
5. Tôi phải kiểm soát mọi hoạt động của công ty
Vô số công ty có khởi đầu đầy hứa hẹn nhưng chẳng bao lâu sau rơi vào cảnh phá sản do thiếu vốn đầu tư. Nguyên nhân là người sáng lập công ty không chịu nhường vị trí giám đốc điều hành cho một người có kinh nghiệm và tài năng hơn để nhận một khoản đầu tư lớn. Những doanh nhân ít vốn nhưng thích làm giám đốc điều hành nên nhớ rằng trong nhiều trường hợp họ nên hy sinh lợi ích trước mắt để bảo đảm sự tồn tại của công ty.
6. Chúng ta quá khôn ngoan nên các hãng lớn chẳng làm gì được
Thông thường các công ty lớn không phải là hiểm họa đối với sự tồn tại của các doanh nghiệp mới bởi cơ hội của các doanh nghiệp mới quá nhỏ để có thể đe dọa vị thế hàng đầu của họ. Phục vụ tốt một bộ phân khách hàng tương đối nhỏ có thể tạo ra mức lợi nhuận thấp song bền vững. Nhưng một công ty tin học mới gặt hái một vài thành công không nên tự mãn tới mức cho rằng họ đủ sức cạnh tranh ngang ngửa với những “đại gia” như Microsoft hay IBM. Nếu một chủ doanh nghiệp mới nào đó nghĩ như vậy, tốt hơn anh ta không nên để các nhà đầu tư biết, kẻo họ lại nghĩ họ đang gửi gắm tiền tiết kiệm cho một doanh nhân không thực tế.
7. Sản phẩm của ta nhiều tính năng hơn mọi đối thủ
Một công ty tìm tất cả tính năng của những sản phẩm cùng loại đang có trên thị trường rồi gộp tất cả những tính năng ấy vào một sản phẩm mới. Sau đó chủ công ty tin rằng sản phẩm của anh ta sẽ giành lợi thế trên thị trường vì nó sở hữu nhiều tính năng hơn mọi sản phẩm cùng loại. Nhưng thực tế là việc tiếp thị hàng đống tính năng chỉ khiến khách hàng cảm thấy bối rối. Đấy là chưa kể tới việc bạn sẽ phải chi hàng núi tiền để chuyển sang sản phẩm hoặc dịch vụ mới. Trong nhiều trường hợp sản phẩm càng đơn giản càng dễ bán.
8. Ta có lợi thế của người đi trước
Câu này có vẻ đúng, nhưng thực tế là chúng ta chỉ duy trì được lợi thế của kẻ tiên phong nếu công ty sở hữu bằng sáng chế hay một thứ gì đó mang lại ưu thế lâu dài. Trong trường hợp ngược lại, chính bạn cũng chẳng rõ bạn có lợi thế gì.
9. Chỉ nên mạo hiểm bằng tiền của người khác
Đầu tư tiền túi là cách để bạn cho các cổ đông của công ty thấy sự khác biệt giữa khái niệm "tham gia" và "cam kết" trong kinh doanh. Mọi cổ đông đều muốn nhìn thấy chủ doanh nghiệp đầu tư bằng tiền riêng để thể hiện mức độ "cam kết". Vì thế bạn không nên nghĩ "tôi chả việc gì phải mạo hiểm bằng tiền của mình".
10. Có thể thư giãn khi công ty có lãi
Công việc thực sự của một doanh nhân chỉ thực sự bắt đầu khi công ty có thu nhập. Nhưng ngay sau đó bạn sẽ phải làm vô số việc như quản lý các ngân quỹ, thực hiện các kế hoạch, truyền cảm hứng cho nhân viên. Mọi nhà đầu tư sẽ cảm thấy bất an nếu chủ doanh nghiệp có tư tưởng hưởng thụ khi công ty mới bắt đầu có lãi.
Trong giai đoạn kinh tế suy thoái, tăng doanh thu trở thành thách thức lớn đối với mọi giám đốc điều hành. Nhưng doanh thu của công ty vẫn có thể tăng nếu họ biết cách khai thác những "mỏ vàng" mà ít người nhận ra.
Dưới đây là bài viết của Neil Smith - giám đốc điều hành công ty Promontory Growth and Innovation ở thành phố New York, Mỹ - trên báo New York Times. Công ty tư vấn này kiếm tiền bằng cách giúp khách hàng tăng doanh thu và giảm chi phí thông qua những cách làm đầy sáng tạo.
Khi vị giám đốc điều hành mới của một công ty bảo hiểm xe hơi ở một bang miền tây nước Mỹ muốn tăng doanh thu, ông bắt đầu bằng một cách rất khác thường. Thay vì phát triển sản phẩm và hàng mới, ông tìm kiếm cơ hội ngay trong những sản phẩm và khách hàng mà công ty đang có.
Vị giám đốc phát hiện mỗi khi một điều khoản bảo hiểm nào đó được sửa đổi theo hướng tăng mức phí, công ty thường gửi thông báo tới khách hàng một tháng trước khi nó có hiệu lực. Nhưng nếu một khách hàng gặp tai nạn xe hơi trong khoảng thời gian một tháng ấy, người đó sẽ không phải trả mức phí bảo hiểm mới. Một lỗi trong phần mềm quản lý khách hàng của công ty gây nên tình trạng này.
Những nhân viên trong công ty biết thực tế đó từ hàng chục năm trước, nhưng không không biết khoản tiền phí thất thoát là bao nhiêu. Cũng chẳng ai quan tâm tới việc khắc phục lỗi phần mềm và chi phí khắc phục. Hóa ra chi phí dành cho việc chữa lỗi chỉ là 5.000 USD, trong khi khoản tiền thất thoát do lỗi gây ra lên tới hơn 400.000 USD mỗi năm. Vị giám đốc điều hành rất phấn khích. Sau đó, với sự giúp đỡ của công ty tư vấn, ông đã tìm ra hơn 300 cơ hội tăng doanh thu ngay trong hãng. Những cơ hội đó giúp doanh thu hàng năm của hãng tăng thêm 15%.
Kỷ nguyên “Siêu cạnh tranh” đang tới gần. Các công ty sẽ có nhiều cơ hội giành lợi thế trong môi trường siêu cạnh tranh nếu họ chuẩn bị đón nó ngay từ bây giờ. Đã đến lúc trở thành kẻ tiên phong trong việc tăng lợi nhuận và những “kho báu ngầm” trong công ty cần được khai thác trước tiên.
Chìa khóa để mở những kho báu tiềm ẩn nằm trong tay của mọi thành viên trong công ty. Nhiều người làm thuê biết hàng trăm (thậm chí hàng nghìn) cách để tăng doanh thu, nhưng do những “rào cản nội bộ” nên họ không thể đề xuất ý tưởng hay thực hiện chúng. Trong trường hợp của hãng bảo hiểm ô tô, chẳng ai trong công ty nhận ra số doanh thu mà hãng thất thoát mỗi năm, cũng như khoản chi phí nhỏ để khắc phục sự cố máy tính.
Những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thường gặp phải tình trạng quá tải theo giờ. Nhưng nếu chịu khó tìm tòi họ có thể kiếm tiền từ tình trạng đó. Một ngân hàng nhận thấy 65% giao dịch đượcthực hiện trong khoảng một giờ trước thời điểm đóng cửa. Tình hình ấy khiến ngân hàng phải huy động toàn bộ nhân viên trong giờ cao điểm. Nhưng trong 7 giờ làm việc còn lại thì ngay cả những nhân viên xuất sắc nhất cũng chẳng có nhiều việc để làm.
Nhằm ổn định nhịp độ làm việc của nhân viên, ban lãnh đạo ngân hàng quyết định tăng phí đối với những giao dịch muộn và giảm phí đối với giao dịch sớm. Họ hy vọng khách hàng sẽ giao dịch sớm hơn, nhưng kết quả là hành vi của phần lớn khách hàng hầu như không thay đổi. Họ vẫn tới ngân hàng muộn dù biết sẽ phải trả thêm tiền. Vấn đề quá tải vào giờ cao điểm không được giải quyết, song doanh thu của ngân hàng tăng thêm 30%. Đây quả là một con số ấn tượng đối với một sáng kiến nhỏ nhoi.
Mọi công ty đều có những tài sản vật chất không liên quan trực tiếp tới công việc kinh doanh, chẳng hạn như các đồng hồ đo. Một bang của Mỹ quy định các doanh nghiệp phải thay mới các loại đồng hồ đo sau 20 năm sử dụng. Mặc dù phần lớn đồng hồ đo vẫn hoạt động tốt sau 20 năm, hàng năm vẫn có hàng triệu chiếc bị vứt. Nhưng nhiều bang khác ở nước Mỹ lại không có quy định như bang kia. Một công ty phát hiện ra rằng có một thị trường dành cho những người mua, bán các loại đồng hồ đo đã sử dụng. Thế là công ty đó kiếm hơn 250.000 USD mỗi năm bằng cách bán đồng hồ đo đã sử dụng.
Trong môi trường siêu cạnh tranh như hiện nay, những giám đốc điều hành khôn ngoan sẽ tiến hành chiến dịch tăng doanh thu trong thời gian sớm nhất có thể. Nhưng một giám đốc điều hành cực kỳ thông minh sẽ nhận ra cơ hội lớn ngay từ trong bãi rác hay nhà kho của công ty và yêu cầu nhân viên dưới quyền “đào vàng” ở những chỗ đó trước.
Ta lại về tìm em mùa hoa phượng, Những chiếc giỏ xe chở kỷ niệm giữa nắng hè. Nắng tháng năm chưa thành bỏng rát, Chỉ có ánh nhìn em thiêu đốt giấc mơ ta !
Nha Trang - 02/09/1996
Vị chát ngọt của nước chè xanh làm tôi vơi đi nỗi bồn chồn. Bên quầy bán sách báo, tiếng hát từ băng catset lại cất lên.
"... Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng, Em chở mùa hè của tôi đi đâu? Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám ..."
Bà chủ quán nước nói vọng sang :
- Hết bài hát rồi hay sao mà từ sáng đến giờ chú mở mãi có một bài thế?
Gã bán sách đang xếp lại mấy quyển sách cười hề hề:
- Bác ơi! Bác có thấy bọn trẻ đang túm tụm trong sân trường kia không? Chúng chuẩn bị chia tay nhau trước khi từ biệt trường phổ thông đấy. Trong đám các chàng trai ấy, khối anh đang ngơ ngẩn vì các nàng tiên từ cung trăng xuống đang lả lướt trong tà áo dài thướt tha kia kìa. Rồi vài hôm nữa thế nào cũng có mấy anh đến đây, khắc nỗi nhớ nhung của mình lên cây phượng vĩ già này. Ngày xưa cháu cũng đã từng ngẩn ngơ vì một nàng cùng lớp. Nhưng nàng quá vô tình để đến bây giờ "Cây si" ngồi đây bán sách, còn nàng làm bác sĩ, lấy chồng giáo sư ở tận trên thành phố. Thế nhưng, mỗi khi hè về, nhìn lũ trẻ líu ríu nhau là cháu lại thoáng nhớ về nàng. Có lúc còn nghĩ ông nhạc sĩ sáng tác bài hát này là để tặng riêng cho cháu đấy...
Gã lại cười hề hề, mắt nháy về phía tôi. Tôi cũng mỉm cười như muốn chia sẻ với gã nhưng trong lòng còn đang mãi ngược về những kỷ niệm của riêng mình...
Tôi hơn em hai tuổi, học trên em một lớp. Chúng tôi thân nhau vì cùng ở đội văn nghệ của trường. Tình bạn hồn nhiên giữa chúng tôi bỗng chuyển gam từ buổi tối biểu diễn hôm ấy... Tiết mục mở màn là vũ khúc "Bên đầm sen". Đèn sân khấu bật sáng. Chín cánh sen hồng từ từ hé nở. Em hoá thân làm nhụy, khoe hương sắc với đời. Khuôn mặt em bừng sáng lung linh, Tôi cảm thấy hương thơm của hoa sen đang lan toả quanh mình ... Tiếng vỗ tay vang dội, tốp múa ùa vào hậu trường. Tôi đón em ngay bậc lên xuống.
- Thật tuyệt vời, em là nàng tiên vàng...
Đang xúc động với thành công trong vai múa của mình, em thêm cảm kích trước lời khen của tôi. Ánh mắt chúng tôi chạm nhau cùng ngỡ ngàng, lúng túng. Tôi ngập chìm trong cảm xúc kỳ diệu trước đó chưa có bao giờ. Chẳng biết chúng tôi sẽ còn đắm đuối bao lâu, nếu không phải nhường chỗ cho mọi người lên xuống.
Cảm xúc lạ với em đêm ấy làm tôi vơ vẩn hết mấy ngày. Tôi hay tìm cớ để gặp em. Còn em, hình như đã quên giây phút thần tiên ấy, có vẻ hơi buồn và thường tránh ánh mắt của tôi. Những buổi tập văn nghệ sau đó, em thường bắt tôi đàn để em hát bài "Mối tình câm". Bài hát nói về tình yêu đơn phương của một người lính. Lúc còn ở nhà, chàng thầm yêu một cô học sinh vẫn thường che nón đi học qua nhà chàng. Vì ngại ngùng mà chàng chưa một lần dám gặp nàng để tâm tình. Khi ra chiến trường nhớ về nàng, muốn viết thư về thổ lộ thì tiếc thay, chàng chưa hề biết tên nàng... Cho đến bây giờ, tôi vẫn không hiểu tại sao lúc ấy em mới mười bảy tuổi mà có thể cất lên giọng ca thống thiết đến thế khi hát bài hát này?
Rồi ngày lớp đàn anh chúng tôi ra trường đã đến. Đội văn nghệ tổ chức chia tay. Trò chơi trước khi ra về của chúng tôi là "Kết mũ tặng nhau". Trên sân trường ngập nắng, chúng tôi quây quần dưới gốc phượng, chia nhau từng cặp trai gái. Tôi quyết định sẽ nói với em điều thiêng liêng nhất. Em đội cho tôi chiếc mũ kết bằng lá phượng, màu xanh biếc tượng trưng cho mũ Hoàng tử, tôi nhẹ nhàng đặt lên đầu em chiếc mũ kết bằng hoa phượng thắm đỏ như vương miện của công chúa. Tôi nhìn sâu vào đáy mắt em thầm thì: "Anh muốn nói với em điều này.". "Gương mặt đang tươi như hoa của em bỗng u buồn khác lạ. Em lắc đầu van vỉ: "Anh hãy đứng nói gì...". Đôi mắt em ngấn lệ. Tôi sợ giọt nước mắt kia sẽ tràn qua bờ mi cong vút của em. Tôi muốn đặt lên mắt em nụ hôn đầu đời. Nhưng làm sao tôi có thể ...
Chia tay em, tôi đau khổ hụt hẫng, xong không có nhiều thời gian để chết chìm trong thất vọng. Tôi lao vào ôn thi đại học, nghĩ rằng em cũng như tôi còn quá trẻ. Trước mắt, em còn cả một năm cuối của tuổi học sinh bồng bột. Thi đại học xong, tôi đến nhà tìm em thì được biết, bố em đã chuyển trường gửi em lên thị xã học. Tôi hỏi thăm địa chỉ, bố em lắc đầu nói: "Em nó còn phải học".
Năm sau, từ Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, tôi vui vẻ về quê nghỉ hè, hy vọng sẽ được cùng em vui chơi trong một tháng, nhưng em lại ở luôn trên thị xã để học thêm về vũ nhạc. Tôi buồn quá, thường ôm đàn hát một mình. Lúc này tôi mới thấm thía nỗi nhớ em. Hơn một năm qua, mải lo học hành thi cử, làm quen với môi trường mới, những gì xảy ra giữa tôi với em, tuy có làm tôi buồn khổ nhưng rồi nó cũng trượt đi không đến nỗi nặng nề. Trước khi trở lại trường, tôi muốn viết thư để lại cho em nhưng không làm sao viết nổi. Tôi vốn rất sợ nước mắt.
Tôi sinh ra không biết mặt bố mình, ông ngoại tôi mất sớm, bà ngoại tôi ở vậy nuôi hai người con gái. Nhiều lúc đi học về, tôi bắt gặp bà và mẹ đang sụt sùi, mắt đỏ hoe. Thỉnh thoảng dì tôi lấy chồng xa về thăm nhà, những lúc ấy, tôi lại thấy bà, mẹ tôi và dì ôm nhau khóc... Sau đó dì tôi bồng bế ba đứa con nhỏ về ở luôn với bà ngoại và mẹ tôi. Chồng của dì, sau một lần say rượu đã đốt nhà rồi bỏ đi luôn ... Vì sống trong cảnh gia đình như thế nên tính tôi hay nhút nhát. Nước mắt đàn bà đối với tôi là những gì bí ẩn. Bởi vậy, cứ nhớ đến đôi mắt ngấn lệ của em trong lần chia tay ấy, tôi không đủ can đảm để viết cho em điều mà em đã xin tôi: "Anh hãy đừng nói gì..."
Mấy tháng sau, hỏi thăm bạn bè, tôi biết em đang học đại học sư phạm, tôi đến tìm em. Gặp tôi, em mừng rỡ, rối rít hỏi tôi đủ điều rồi như sực tỉnh điều gì, không để tôi hỏi lại, em mời tôi vào phòng, giới thiệu tôi với các bạn là anh họ đến thăm. Lúc ấy, tôi như người rơi xuống vực, chỉ ngồi một lúc tôi xin phép ra về. Em tiễn tôi với đôi mắt buồn thẳm. Tôi hỏi em tại sao giới thiệu tôi như vậy, em chỉ im lặng lắc đầu. Tôi biết mình không thể nói gì hơn nên hẹn em sẽ gặp lại...
Nhưng chỉ ba ngày sau đó, tôi nhận được thư em. Thư viết có mấy dòng: "... Anh đừng đến gặp em nữa, vì em biết anh sẽ rất đau khổ. Bố em đã nhận lời dạm ngõ của nhà người ta. Học xong ra trường là em có chồng..." . Những dòng chữ có nhoè vết ố, tôi biết đó là nước mắt của em. Tôi chết lặng trước sự thật phũ phàng. Trong tiềm thức sâu xa, tôi nghĩ có uẩn khúc gì đó đối với em. Nhưng còn tôi? Trời ơi! Em đối với tôi thân thiết, gần gũi là thế mà rốt cục, tôi cũng chẳng hơn gì anh chàng trong bài hát "Mối tình câm". Tôi cũng biết em nào có vô tình, hơn tất cả mọi người, em hiểu rất rõ tiếng đàn của tôi nói gì, vậy mà hè về, tôi vẫn phải đến trường, khắc tên em lên cây phượng ngày nào chúng tôi từng bẻ lá, hái hoa kết mũ tặng nhau... Tôi xót xa cho bản thân mình, thề với lòng mình sẽ không bao giờ gặp lại em, dù biết không thể trách em. Giữa chúng tôi nào có hứa hẹn gì...
Tôi giật mình nghe bà chủ quán nước nhắc.
- Này anh! Hội đồng nhà trường họp xong rồi kìa.
Tôi đứng bật dậy, bước nhanh đến cổng trường. Em là người ra sau cùng. Trong chiếc áo dài màu vàng yến, em vẫn xinh đẹp lạ lùng. Không chú ý xung quanh, em định lên xe. Tôi vội chặn ngang lối.
- Phượng!
Em sững sờ
- Anh Lương!...
- Anh đợi em đã gần một tiếng đồng hồ, chỉ còn nữa giờ nữa anh phải đi, chúng mình quay vào trường nói chuyện...
Sân trường ngập nắng, vắng vẻ. Chúng tôi bước nhanh về dãy các phòng học ba tầng. Đó là nơi trước đây Trường hay dựng sân khấu để tổ chức văn nghệ hay các buổi sinh hoạt lớn. Kỷ niệm ùa về, tôi chưa biết bắt đầu thế nào thì em đã chủ động nói trước.
- Em vẫn hoài mong có một ngày được gặp lại anh. Vậy mà hôm nay em vẫn thật bất ngờ! Sau khi tốt nghiệp, em xin về trường cũ dạy. Lúc ấy anh đã chuyển cả gia đình về quê cũ. Qua bạn bè, em được biết mãi sau này anh mới lấy vợ, nhưng cô ấy đã bỏ anh theo gã chủ tiệm vàng, vì cho anh là "tẩm", suốt ngày cứ ngơ ngơ, ngẩn ngẩn. Em nghĩ, thế là trời buộc em mang nợ với anh rồi...
- Thôi em, hãy quên chuyện của anh đi, cô ấy bỏ anh là tại anh... Ngày mai anh sẽ chuyển công tác vào thành phố Hồ Chí Minh. Anh hy vọng vào trong đó, cuộc sống sẽ đỡ khắc nghiệt với anh hơn. Song anh biết, nếu không gặp em trước khi đi xa, anh sẽ không sao thanh thản được, cũng như hơn mười năm qua, anh vẫn không hiểu vì sao ngày ấy...?
Em không nhìn tôi, tay vít cành phượng là đà sát lan can, ngắt một lá, bứt vụn thả cho chúng bay lả tả.
- Anh đã biết, bố em cảnh gà trống nuôi con. Em là con gái, ông để mắt từng ly, từng tý. Ngay sau buổi tối biểu diễn văn nghệ hôm ấy, ông gọi em đến ngồi trước bàn thờ mẹ em dạy: "Con là con gái, đã lớn, phải biết giữ mình, lo học hành. Chuyện trai gái bố cấm tuyệt đối. Mẹ con mất đi, đã gửi gắm con cho nhà bác Đạt, bố con mình phải làm theo để vong linh mẹ con được thanh thản. Thằng Lương là con nhà không có bố, như nhà không có nóc, phải biết nhìn xa con ạ...".
Lời nói của bố như ngọn roi quất vào trái tim non nớt của em, nó đau đớn, quằn quại ... Em nhớ lại, có lần vợ chồng bác Đạt về thằm nhà em, bác gái đã buột miệng nói với em: "Con dâu của bác càng lớn đẹp quá". Lúc ấy, em nghĩ bác chỉ đùa nhận em cho Dũng con trai của bác. Nhưng bây giờ em biết đó là sự kết giao giữa hai gia đình từ trước. Em không tin bố em vẫn còn nặng tư tưởng phong kiến đến thế, song đó là sự thật. Ông tìm mọi cách để tách em và anh, không cho em đi tập văn nghệ, em không chịu đòi nghỉ học...
Ngày hè đó, ông bắt em chuyển trường lên thị xã và gữi em ở nhà bác Đạt. Dũng lúc này cũng đang học đại học xa nhà. Chuyện chồng con của em coi như đã được định đoạt. Vì vong linh của mẹ, thương bố lận đận cả đời cho con, em chỉ biết cúi đầu cam chịu. Nhưng em không thể dối lòng mình, em yêu anh và em biết anh cũng yêu em... Tuổi mười bảy dại khờ chẳng cứu được tình yêu của chúng mình. Em chỉ biết ước mình như cô gái trong bài hát "Mối tình câm" để được anh yêu thương mà không phải chối từ ... Nhưng rồi em vẫn phải viết thư cho anh sau lần gặp lại ấy...
Ôi! Phải chăng mỗi người có một số phận. Mẹ tôi cũng phải sống âm thầm lặng lẽ một đời. Bố tôi đã nhảy xuống sông từ tử vì không được gia đình chấp nhận cho lấy mẹ tôi, lý do vì nhà mẹ tôi nghèo. Hồi ấy, nếu không có bà ngoại thì mẹ tôi cũng đã đi theo bố tôi. Sau đó, bà ngoại lặng lẽ đưa mẹ tôi rời làng. Tôi đã sinh ra và lớn lên ở cái thị trấn nhỏ này.
Tôi ngắm nhìn những ngón tay thon thon, nhỏ nhắn, trắng ngần của em đang tiếp tục thả lá. Bàn tay mềm mại kia trong điệu múa ngày ấy đã thắp lên trong tôi ngọn lửa yêu thương nồng nàn ... Tôi đột ngột nắm chặt tay em nói gấp gáp:
- Đến giờ anh phải đi rồi, tạm biệt em. Vĩnh biệt tình yêu của anh ... Em gục đầu, áp mặt vào ngực tôi. Vòng tay tôi xiết nhẹ ôm sát em vào mình. Nước mắt em thấm vào ngực tôi nóng bỏng. Tôi thơm lên mái tóc thoảng mùi hoa bưởi, nhẹ nhành nâng khuôn mặt đẹp như vầng trăng của em lên, nhìn sâu vào đôi mắt hồ thu sâu thẳm của em. Đôi hàng mi đen mượt, cong vút từ từ khép lại...
Có tiếng còi xe ngoài cổng trường ... đợi em khuất vào lối rẽ, tôi mới lên xe của mình. Bên kia phía quầy sách vẫn vọng lại tiếng hát.
... Em chở mùa hè của tôi đi qua, còn tôi đứng lại Nắng ngập sân trường một vạt áo ai bay...
Xe tôi lao vút đi giữa trưa hè nóng bỏng. Dường như dưới ánh nắng chói chang, hoa phượng bên đường càng rực rỡ, thắm hồng trên nền lá xanh biếc...
