Những cây thông trong một khu rừng ở phía tây nước Nga có nhiều hình dạng kỳ quái như thể chúng đang khiêu vũ với nhau.
Khu rừng kỳ lạ mọc trên mũi đất Curonian - nơi chia tách phá Curonian với biển Baltic - và thuộc địa phận thành phố Kaliningrad của Nga. Ảnh: classictravelling.com.
Tên chính thức của nó là Công viên quốc gia Mũi Curonian, song những người gác rừng ở đây gọi nó là "khu rừng nhảy múa". Ảnh: odditycentral.com.
Còn dân địa phương gọi nó là "khu rừng say xỉn". Ảnh: odditycentral.com.
Thân của những cây thông trong rừng vặn thành nhiều hình thù kỳ quái như hình tròn, xoắn ốc. Ảnh: odditycentral.com.
Cách đây vài năm người quản lý rừng mời các sinh viên của một trường đại học gần đó tới xem những cây thông để nghiên cứu. Ảnh: odditycentral.com.
Kể từ đó tới nay người ta đưa ra nhiều giả thuyết về hình thù kỳ lạ của những cây thông. Một nhà chiêm tinh cho rằng bên dưới rừng thông có hai nguồn năng lượng trái dấu và chúng giao thoa với nhau. Nhiều người khẳng định sự không ổn định của lớp đất bên dưới khiến thân cây biến dạng. Ảnh: odditycentral.com.
Nhưng giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là những cây thông biến dạng do những cơn gió mạnh trong vùng. Ảnh: odditycentral.com.
Mặc dù nguyên nhân vẫn chưa được tìm ra, khu rừng khiêu vũ đã thu hút sự chú ý của rất nhiều khách du lịch. Ảnh: odditycentral.com.
Gần đây, ngoài Hà Nội, trong Sài Gòn, nổi lên phong trào " tắm tiên ". Chiều chiều mấy ông rủ nhau ra bãi sông bơi lội bì bõm. Trần truồng thoải mái. Dư luận lập tức vào cuộc, xì xào phê bình. Nào là mất thuần phong mĩ tục, nào là gây ảnh hưởng xấu lên tuổi trẻ. Phe ủng hộ tắm tiên cãi lại : Thiếu gì các bà, các cô tắm tiên. Có nghe ai phê bình, phản đối gì đâu ? Không ai phê bình, phản đối các bà, các cô là... rất đúng. Không cần phải có óc thẩm mĩ cũng thấy được rằng các bà, các cô có thừa tiêu chuẩn mĩ thuật để tắm tiên. Chẳng lẽ các ông cầm bút lại phê bình, phản đối cả... cái hay, cái đẹp à ? Còn các ông tắm tiên thì... chán chết, trông ngứa cả mắt. Bị phê bình là đáng đời. Khoan khoan. Bình tĩnh một chút. Không nên cực đoan. Chuyện các ông tắm tiên thì nên để các bà, các cô phát biểu ý kiến. Như vậy mới trung thực.
Trong khi chờ đợi, lộc trời cho ta cứ hưởng.
Đây là clip phóng sự tắm tiên tại bãi sông Hồng của VietNamNet
Công chúa Tiên Dung là người đầu tiên khởi xướng cái thú tắm tiên tại nước ta. Truyện rằng :
Tại làng Chử Xá có cha con Chử Đồng Tử tính vốn hiền lành, nhà đã nghèo lại còn bị cháy. Của cải khánh tận, chỉ còn một cái khố. Cha con thay phiên nhau dùng. Tuổi già, lâm bệnh, cha bảo con rằng :
- Ta chết thì chôn lỗ cũng được, để cái khố lại cho con mặc kẻo xấu hổ.
Ngày cha chết, Chử Đồng Tử thương cha, không nỡ để cha trần truồng, bèn chôn cha với cái khố. Chử Đồng Tử sống trần truồng, lạnh đói khôn xiết. Ngày ngày đến bờ sông câu cá, thấy thuyền buôn đi qua thì lội xuống nước để xin ăn.
Một hôm công chúa Tiên Dung, con gái vua Hùng Vương thứ ba bơi thuyền đến chơi bến làng Chử Xá. Thấy đám đông, cờ trống tưng bừng, Chử Đồng Tử sợ hãi ẩn vào bãi lau sậy, vùi mình xuống dưới cát.
Tiên Dung ghé bờ, sai quân hầu chăng màn quanh bãi lau sậy để nàng tắm mát. Nước dội trôi cát, Chử Đồng Tử lộ ra.
Tiên Dung giật mình, nói với Chử Đồng Tử :
- Ta nguyên không muốn lấy chồng, nay lại gặp người này trong huyệt cát, có lẽ trời khiến thế chăng ? Thôi ngươi hãy dậy mà tắm rửa đi.
Tiên Dung sai người đem quần áo cho Chử Đồng Tử, cùng nhau xuống thuyền ăn uống. Chử Đồng Tử kể hết sự tình. Tiên Dung thương xót, bảo làm vợ chồng. Chử Đồng Tử cố từ. Tiên Dung nói :
- Việc này tự trời tác hợp, việc gì mà từ chối ? (...). (Lĩnh Nam chích quái)
Ít ai ngờ rằng tắm tiên có thể thay đổi cả vận mệnh nước nhà ! Thế cơ à? Siêu sao nào biểu diễn trước mặt vua chúa vậy? Bậy nào!
Đinh Tiên Hoàng người động Hoa Lư. Tương truyền trước kia trong động có một cái đầm sâu. Thân mẫu ông là vợ thiếp của quan Thứ sử Đinh Công Trứ, thường ngày hay vào trong đầm để tắm giặt. Một hôm bà bị con rái cá lớn hãm hiếp nên thụ thai, rồi khi đủ tháng, sinh ra một con trai. Đinh Công rất yêu quý, vì không biết rõ nguyên nhân; chỉ có một mình bà biết đó là con của loài rái cá (...) (Vũ Phương Đề, Công dư tiệp ký, Văn Học, 2001, tr.166).
Phan Kế Bính khi kể lại truyện của Vũ Phương Đề đã thay đổi một chi tiết :
(...) Về sau, ông Công Trứ mất rồi, bà ấy mới sinh ra Đinh Tiên Hoàng. Tiên Hoàng lớn lên, thông minh nhanh nhẹn mà tài nghề lội nước... (Phan Kế Bính, Nam Hải dị nhân, Sống Mới, tr. 9).
Tội nghiệp ông Đinh Công Trứ. Không biết đâu mà rờ !
Văn chương, nghệ thuật thời nào cũng để ý khai thác đề tài tắm tiên. Dễ ăn khách.
Trăng sáng vằng vặc như ban ngày. Các cô vẫn đùa ì òm dưới nước. Lúc sau, một cô lên trước bỗng kêu thất thanh, rồi nhảy tùm ngay xuống. Rồi bốn cái thân hình trắng nhễ trắng nhại lướt thướt chạy lên.
Như những nàng tiên trần truồng đi tìm cánh, các cô lẳng lặng đi hết gốc cây này qua bụi cỏ khác. Sau chừng hiểu chắc có đứa nào nghịch ác, các cô đứng lặng nhìn nhau.
Bấy giờ trời trong xanh không gợn mây. Ánh trăng tha hồ tò mò. Các cô, khép nép nhưng khép nép cũng vô hiệu (...). Các cô muốn tránh ánh trăng sáng quá, nhưng cái ánh trăng hóm hỉnh, chỗ nào cũng có ! (Tô Hoài, Đi tắm đêm, 1942).
Hồ trong như ngọc tẩm thân ngà, Lồ lộ da tiên thô sắc hoa Mỉm miệng, anh đào tan tác rụng Tóc buông vờn mặt nước say sưa... (Thế Lữ, Vẻ đẹp thoáng qua)
Các ông văn nghệ sĩ khó tính rủ nhau lặn lội lên tận rừng xanh tìm cảm hứng mới.
Nào những buổi bình minh nắng gội Tắm góc rừng run rẩy dưới sương mai, Thì giữa ngàn cây thác đổ rền tai Vài cô gái trần truồng bì bõm lội (Thanh Tịnh, Vàng, máu, 1936)
Sơn nữ tắm tiên
Tôi gặp nàng một buổi sáng trăng đầu hạ vừa rồi. Lúc ấy tôi thẩn thơ trên bờ suối, đi ngược về phía đồi nhà. Nàng đứng tắm ở một khúc suối lúc nào tôi không hay, nên khi tôi vừa sực bước tới bên thì cả nàng, cả tôi đều kinh ngạc. Tôi chưa thấy vẻ đẹp nào lạ lùng hơn thế. Thân hình nàng vừa đầm dưới nước, ánh trăng rót xuống còn long lanh ướt đọng nước ở vai... Nàng lùi vội vào sau một đám cây và bắt đầu cười, tiếng cười thẹn thùng nhưng cũng tinh nghịch. (Thế Lữ, Chim đèo, 1941).
Truyện đường rừng ngây ngất. Chả hiểu thực hư ra sao. Nhưng cũng đủ làm cho lũ choai choai thành thị mơ mộng. Mơ một Nụ cười sơn cước. Mơ bóng dáng một nàng Sơn nữ...
Một đêm trong rừng vắng. Bóng trăng chênh chếch đầu ghềnh, thấp thoáng bóng cô sơn nữ miệng cười xinh xinh (...). Sơn nữ ơi ! Hoàng hôn xuống dần còn chờ ai đây ? (Trần Hoàn, Sơn nữ ca)
Mẹ nghe con nghêu ngao, phì cười. Thằng con cụt hứng. Ngẩn tò te nghe mẹ chê :
- Con giai, đàn ông cứ thấy gái là híp mắt lại. Mê muội, chả còn biết trời đất ra sao.
- Mẹ không phải là nghệ sĩ. Mẹ không biết rung động...
- Rung động với chả rung động ! Tao chỉ thấy mấy ông no cơm ấm cật, ngồi rung đùi, động cỡn sao mà vô duyên thế! Ngắm sơn nữ miệng cười xinh xinh từ một đêm cho đến... hoàng hôn xuống dần. Sơn nữ nhà mày cười suốt đêm đến tận chiều ngày hôm sau à? Hay là cái đồng hồ của chàng lữ khách quay ngược chiều ? Quẳng quách cái đồ thổ tả ấy đi...
Nhận xét của mẹ không biết có đúng không, chỉ biết là làm cho bài hát... tự dưng bớt hay !
Được ngắm thôn nữ tắm ao đã là khoái rồi. Ngắm sơn nữ tắm suối thì khoái quá. Ngắm tiên tắm thì cứ gọi là... khoái tràn trề. Trong tiềm thức của người phương đông thì cô tiên nào cũng chân dài, thân hình vừa ra lò giải phẫu thẩm mĩ, móng tay móng chân mài giũa sạch sẽ...
Phải có diễm phúc như hai chàng Lưu Thần, Nguyễn Triệu mới được thấy tiên tắm.
Tiên nga tóc xoã bên nguồn, Hàng tùng rủ rỉ bên cồn đìu hiu... Theo chim tiếng sáo lên khơi, Lại theo dòng suối bên người Tiên nga... Êm như lọt tiếng tơ tình, Đẹp như Ngọc nữ uốn mình trong không. (Thế Lữ, Tiếng sáo Thiên Thai)
Lưu Thần, Nguyễn Triệu rủ nhau vào rừng hái lá thuốc, lạc bước tới cõi tiên. Sống ở cõi tiên được một năm, hai chàng nhớ nhà, xin trở về cõi trần. Quê hương đổi thay, con cháu đã sang đến đời thứ bảy, không còn ai quen biết... Hai chàng muốn trở lại cõi tiên nhưng lối cũ tìm không ra...
Xem tiên múa hát, xiêm y lấp ló, thướt tha thì có là gỗ đá cũng phải rịn mồ hôi, bồn chồn, ngứa ngáy. Huống hồ xem tiên tắm.
Tuy vậy, cũng có trường hợp xem tiên tắm mà...bực cả mình. Nhìn tiên mà cứ ngẩn ngơ thắc mắc. Sách Imagerie populaire vietnamienne của Maurice Durand (Ecole française d'Extrême-Orient, Paris, 1960, tr. 63) có tấm tranh Tiên tắm rất khó hiểu. Tranh vẽ một người đàn ông đứng đằng sau một cây to. Trước mặt là năm cô tiên. Một cô đang múa, ba cô đang tắm trong hồ sen. Cô thứ năm ngồi lưng voi, chải tóc. Tiên cưỡi voi đi tắm à ? Cảnh này xảy ra ở đâu ? Chẳng ở đâu cả. Ấy đấy, chung quy chỉ tại bắt chước không khéo. Lại còn sửa đổi, bóp méo, thế mới nát chuyện. Người vẽ tranh Tiên tắm đã sao chép, sửa đổi tranh Lưu Nguyễn nhập Thiên Thai của bộ sưu tập Oger. Một trong hai chàng Lưu Thần, Nguyễn Triệu ngồi dưới gốc cây bị thay bằng cô tiên cưỡi voi. Việc làm vụng về, vô ý thức này đã làm cho nội dung tranh Tiên tắm trở thành ngớ ngẩn. Người xem hết hứng.
Tiên tắm hay tắm tiên, cả hai đều là tắm truồng, giữa thiên nhiên. Nhưng phổ thông nhất vẫn là... tắm tại gia. Vừa kín cổng cao tường vừa đỡ làm phiền những nhà đạo đức phải bận tâm dòm ngó. Khốn nỗi, tưởng là chỗ kín nhưng thế nào chả còn cái kẽ hở để thiên hạ trầm trồ, đàm tiếu. Đóng cửa tắm vẫn chưa yên. Không tin cứ hỏi bà Đoàn Thị Điểm.
Người ta đồn rằng... Đồn làm sao ? Đồn rằng một hôm Trạng Quỳnh đến chơi nhà bà Đoàn Thị Điểm. Gặp lúc bà Điểm đang tắm. Quỳnh rạo rực, nhằng nhặc đòi bà Điểm mở cửa cho vào xem cho rõ trắng đen. Bà Điểm bèn ra một vế đối và giao hẹn nếu Quỳnh đối được thì sẽ mở cửa buồng tắm cho vào xem... cái điểm. Vế đối là : " Da trắng vỗ bì bạch ". Quỳnh bị bí.
Người kể chuyện không cho biết Quỳnh phải ra ngồi chờ bà Điểm ngoài phòng khách hay " cúp đuôi " chạy thẳng một mạch về nhà cho... hạ hoả ? Kẻ bạo gan đoán bừa là hôm ấy cả hai cùng nhìn cánh cửa đóng kín mà... sốt cả ruột. Quỳnh như bị kiến đốt. Tài đối đáp hôm nay thấp lè tè, không cao quá cái eo. Bà Điểm chép miệng thương hại Quỳnh. Than ôi ! Tinh ranh, thông minh như vậy mà cũng bị cái " giai do thử đồ xuất " kia làm cho mụ cả đầu óc.
Truyện ông Quỳnh bà Điểm này được giới bình dân gọi là giai thoại. Giai thoại... phịa một trăm phần trăm.
- Vô duyên cái nhà ông này, truyện hay như vậy mà lại bảo là phịa. Ghen với trạng Quỳnh à?
- Trạng Quỳnh có được sơ múi, chấm mút gì đâu mà phải ghen với ông ta. Truyện bịa như vậy mà không thấy à ?
Bà Điểm chờ lúc nhà không có ai, để ngỏ cửa ra vào, rồi đi tắm, bì bạch vỗ cho sướng à? Còn lâu, nghèo mà ham. Nếu cho rằng nhà bà lúc ấy có người nào khác (sách vở nói rằng bà sống với cha và anh) thì truyện lại càng vô lí. Chẳng lẽ cha hay anh bà Điểm lại để Quỳnh đi thẳng vào buồng tắm như vậy. Gia đình nề nếp chứ có phải... quán cà phê ôm đâu ! Bà Điểm còn giao hẹn với Quỳnh nếu đối được thì mở cửa buồng tắm cho vào " chơi ". Trời đất ! Bà Điểm là người đã từng vào cung Chúa Trịnh dạy học. Một người nổi tiếng " dung sắc kiều lệ, cử chỉ đoan trang, lời nói văn hoa, sự làm lễ độ " (Hoàng Xuân Hãn, Chinh phụ ngâm bị khảo, Minh Tân, 1952, tr. 31) mà lại như vậy sao?
Chuyện ông Quỳnh bà Điểm hao hao giống cảnh bà Phó Đoan " vào buồng tắm, cách chỗ Xuân ngồi chờ có vài bước. Bà cởi quần áo, đội cái mũ cao su bịt kín tóc, vặn máy nước... Từ cái bông hoa sen kẽm, nước trút xuống ào ào ! Bà Phó thỉnh thoảng lại vỗ vào bụng, vào đùi, bì bạch... ". (Vũ Trọng Phụng, Số đỏ, 1936). Nhưng Xuân tóc đỏ không thèm rục rịch gì cả làm bà Phó Đoan bị tẽn tò, thất vọng.
Người ta còn kể thêm rằng " Để trả thù, tối đó Quỳnh len vào giường Thị Điểm nằm. Điểm vào. Buồng tối mò, chẳng may sờ phải... của Quỳnh... ". (Minh Văn, Truyện Trạng Quỳnh, Phổ Thông, 1957). Rồi... rồi... Kết cuộc " cái ấy " ra sao ? Ra sao thì chỉ một mình Minh Văn biết.
Vế đối " Da trắng vỗ bì bạch " rất hay, rất khó. Cần gì phải dựng chuyện ông Quỳnh bà Điểm lên để " nhét " vào cho bằng được ?
Phùng Hưng là thủ lĩnh cầm đầu cuộc khởi nghĩa chống lại sự thống trị của nhà Đường ở Việt Nam thời Bắc thuộc lần thứ ba (602-905), đuổi được người phương Bắc và cầm quyền cai trị một thời gian.
Phùng Hưng xuất thân từ dòng dõi cự tộc lâu đời ở đất Đường Lâm nay là xã Đường Lâm, Sơn Tây, TP Hà Nội. Đường Lâm xưa kia vốn là vùng đất gò đồi và rừng cây rậm rạp bởi vậy mới có tên gọi là "đường lâm".
Cho tới nay ngày sinh của ông vẫn chưa rõ. Các sách chính sử như Đại Việt Sử ký Toàn thư, Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục ghi ông mất năm 791, chỉ một thời gian ngắn sau khi giành được chính quyền. Một nguồn dã sử cho biết ông sinh ngày 25 tháng 11 năm 760 (tức 5-1-761) và mất ngày 13 tháng 8 năm Nhâm Ngọ (tức 13-9-802), thọ 41 tuổi.
Phùng Hưng có tên tự là Công Phấn, cháu 7 đời của Phùng Tói Cái - người đã từng vào trong cung vua Đường Cao Tổ, thời niên hiệu Vũ Đức (618-626) dự yến tiệc và làm quan lang ở đất Đường Lâm. Bố của Phùng Hưng là Phùng Hạp Khanh - một người hiền tài đức độ.
Khoảng năm Nhâm Tuất (722) đời Đường Huyền Tông niên hiệu Khai Nguyên, Phùng Hạp Khanh đã tham gia cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan (tức Mai Hắc Đế). Sau đó, ông trở về quê chăm chú công việc điền viên, trở nên giàu có, trong nhà nuôi nô tỳ có đến hàng nghìn người.
Theo sự tích, Phùng Hạp Khanh có một người vợ họ Sử. Ông bà sinh một lần được ba người con trai khôi ngô khác thường, lớn lên ai cũng có sức khỏe, có thể kéo trâu, quật hổ. Anh cả là Phùng Hưng, em thứ hai là Phùng Hải (tự là Tư Hào) và em út là Phùng Dĩnh (tự là Danh Đạt). Đến năm ba anh em 18 tuổi thì bố mẹ đều mất. Trong ba anh em, anh cả Phùng Hưng là người có sức khỏe và khí phách đặc biệt.
Phùng Hưng nối nghiệp cha trở thành hào trưởng đất Đường Lâm. Cho tới nay dân gian vẫn còn lưu truyền câu chuyện ông dùng mưu kế giết hổ dữ mang lại bình yên cho làng xóm.
Việt Nam thời thuộc Đường gọi là An Nam đô hộ phủ, khi đó đang nằm dưới ách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ. Các viên quan đô hộ nhà Đường ra sức vơ vét của cải của nhân dân, bắt dân Việt phải đóng sưu cao thuế nặng khiến lòng người ngày càng căm phẫn.
Năm 767, Cao Chính Bình, hiệu úy châu Vũ Định (miền Việt Bắc) giúp kinh lược sứ An Nam là Trương Bá Nghi đánh bại được cuộc xâm lược của quân Chà Và (Java) ở Chu Diên, sau đó được cử làm đô hộ An Nam. Chính Bình ra sức vơ vét của cải của nhân dân, đánh thuế rất nặng.
Khoảng niên hiệu Đại Lịch (766-779), nhân lòng căm phẫn của nhân dân, lợi dụng khi quân lính ở Tống Bình (Hà Nội) nổi loạn, Phùng Hưng đã phát động một cuộc khởi nghĩa lớn chống chính quyền đô hộ.
Cuộc khởi nghĩa do Phùng Hưng phát động nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của nhân dân từ khắp các miền đất Giao Châu. Thoạt đầu, anh em họ Phùng nổi dậy làm chủ Đường Lâm rồi nghĩa quân tiến lên đánh chiếm được cả một miền rộng lớn quanh vùng thuộc Phong Châu, xây dựng thành căn cứ chống giặc. Phùng Hưng xưng là Đô Quân; Phùng Hải xưng là Đô Bảo và Phùng Dĩnh xưng là Đô Tổng, chia quân đi trấn giữ những nơi hiểm yếu. Cao Chính Bình đem quân đi đàn áp nhưng chưa phân thắng bại. Tình hình diễn ra như vậy hơn 20 năm.
Được sự trợ giúp của người cùng làng có nhiều mưu lược là Đỗ Anh Hàn, tháng 4 năm Tân Mùi (791), Phùng Hưng từ chỗ cầm cự đã cùng các tướng lĩnh đem quân vây đánh thành Tống Bình. Quân của Phùng Hưng chia làm 5 đạo do các tướng Phùng Hải, Phùng Dĩnh, Đỗ Anh Hàn, Bồ Phá Cần và chủ tướng Phùng Hưng tiến công vây thành.
Phần lớn các truyền thuyết đều kể rằng: Phùng Hưng nhận thấy lực lượng chưa thật đủ mạnh để đè bẹp quân địch, ông đã cùng các tướng tỏa đi xung quanh chiêu mộ thêm binh lính và sắm thêm vũ khí, còn việc vây thành được giao cho 3 người cháu gái họ Phùng, gọi Phùng Hưng bằng bác.
Cuộc chiến đấu sau đó diễn ra quyết liệt, quân Đường chết nhiều, Cao Chính Bình phải vào cố thủ trong thành, lo sợ cuối cùng bị ốm rồi chết.
Phùng Hưng chiếm lĩnh thành trì và vào phủ Đô hộ, coi chính sự đất nước.
Chính sử chép rằng ông cầm quyền cai trị không lâu sau đó đã qua đời ngay trong năm 791. Các sử gia hiện nay xác định ông mất khoảng tháng 5 năm 791.
Nguồn dã sử Việt điện U linh của Lý Tế Xuyên và giai thoại dân gian cho rằng: ông cầm quyền được 7 năm, nhưng lại mất năm 802. Thông tin này không phù hợp về logic: Năm 791 giành được Tống Bình mà mất năm 802 tức là Phùng Hưng cầm quyền trong 11 năm chứ không phải 7 năm. GS Nguyễn Khắc Thuần cho rằng: Lý Tế Xuyên và truyền thuyết dân gian đã có sự lầm lẫn: hơn 7 năm là thời gian tính từ khi Phùng Hưng làm chủ khu vực quanh Đường Lâm tới khi ông mất, chứ không phải tính từ khi ông làm chủ Tống Bình.
Ông được nhân dân suy tôn là Bố Cái Đại Vương.
Sau khi mất, con trai ông là Phùng An lên nối ngôi, dâng tôn hiệu cha là Bố Cái Đại Vương. An nối nghiệp được hai năm thì chính quyền lại rơi vào tay giặc. Nền tự chủ vừa mới xây dựng, chỉ tồn tại vẻn vẹn trên dưới 9 năm. Sau khi chính quyền rơi vào tay nhà Đường bọn quan quân nhà Đường liên tục truy sát những người trong gia tộc họ Phùng. Theo các dòng sông lớn dòng họ Phùng toả về các vùng núi, trung du, các vùng hạ lưu các con sông lớn nhỏ để lập nghiệp. Nhưng chủ yếu vẫn là ở các vùng như Hà Tây, Vĩnh Phúc, Phú Thọ...tập trung lớn nhất phải kể đến như dòng họ Phùng Quang ở Vĩnh Phúc, dòng họ Phùng Xuân thuộc hữu ngạn sông Bùi Chương Mỹ - Hà Tây, dòng họ Phùng Văn ở Ba Vì, Phùng Huy ở Thanh Hoá...
Chuẩn mực viết thư đã được lập ra vào thập niên 30 của thế kỷ trước. Và thời đó khác với bây giờ, đặc biệt là với thông tin văn bản.
Tình huống
Có lần, một nhóm tham gia hội thảo đã hỏi tôi: - Thế bức thư nào có tác động nhất, theo ông? - Có thể là bức thư như thế này: "Chào Ông. Ông đang nợ một khoản như thế này… Hãy thanh toán hết cho chúng tôi." Và ký tên.
Đương nhiên, đó là chuyện đùa thôi. Nhưng điều này chắc là sẽ có tác động đến người nhận. Bởi nó rất dữ dội.
Chuẩn mực viết thư đã được lập ra vào thập niên 30 của thế kỷ trước. Và thời đó khác với bây giờ, đặc biệt là với thông tin văn bản. Giờ đây, sau 7-10 năm, có rất nhiều văn bản buộc chúng ta phải đọc, nghĩa là mọi thứ đập vào mắt chúng ta, trên các phương tiện giao thông, phim ảnh, tivi, nói chung là những thông điệp mang tính chất quảng cáo. Và trong quảng cáo thì chỉ rặt những động từ (hãy chờ, hãy tin, hãy ăn, hãy cầm lấy…). Còn chúng ta trở nên dễ dàng lĩnh hội các văn bản ngắn gọn, cụ thể hơn là quảng cáo. Chúng ta trở nên khó lĩnh hội những văn bản dài dòng, đặc biệt là những văn bản luật. Tôi thường cảm thấy mệt mỏi và rối rắm khi đọc những văn bản như thế và không đủ kiên nhẫn để đọc hết. Càng trẻ trung bao nhiêu, con người ta càng thụ động hơn trong phản ứng với việc nhận thư từ bởi họ đang sống trong một thời đại khác – thời đại của tốc độ.
Hãy tạo ra một bức thư ngắn gọn, có nội dung và điều cơ bản là, phải kích động.
Các thể loại thư từ
Thư thứ nhất: Thăm hỏi
Trong một số trường hợp, thật có lợi nếu tạo ra bức thư đặc biệt mà với nó, bạn có thể thông báo cho khách hàng biết rằng họ đã thỏa thuận hợp tác với công ty bạn. Hãy tỏ ra vui vẻ lịch thiệp thông báo với họ rằng thời hạn thanh toán được gia hạn, mức tín dụng như thế nào… Hãy gửi những bức thư như vậy cho kế toán trưởng hoặc một người nào đó chịu trách nhiệm thanh toán khỏan nợ cho công ty bạn.
Thư thứ hai: Nhắc nhở
Các nguyên tắc chính: 1. Hãy tỏ ra thiện chí. 2. Hãy viết ngắn gọn . 3. Hãy nhắc nhở khách hàng về nội dung cơ bản của thỏa thuận. 4. Hãy để lộ rằng bạn tin tưởng khách hàng sẽ thanh toán khoản nợ.
Thư thứ ba: nhắc nợ gay gắt
Các nguyên tắc chính: 1. Hãy tỏ ra nghiêm khắc, viết ngắn gọn, nhưng cặn kẽ, súc tích. 2. Đính kèm phiếu thanh toán. 3. Nhắc lại các điều khoản hợp đồng. 4. Yêu cầu hoàn tất việc thanh toán ngay lập tức, hoặc gửi kế hoạch thanh toán (thư bảo đảm). 5. Hãy nằng nặc đòi thanh toán hoặc đòi phải trả lời bằng văn bản.
Thư thứ tư: Yêu cầu
Các nguyên tắc chính: 1. Hãy yêu cầu cụ thể và dứt khoát. 2. Hãy yêu cầu (tối thiểu) thanh toán một phần khoản nợ ngay lập tức. 3. Hãy sử dụng các công cụ gây tác động trực quan (hãy làm nổi bật bức thư của mình trong đống thu từ). 4. Nên đính kèm bản sao phiếu nợ. 5. Thông báo về ngày bắt đầu có hiệu lực của các hoạt động kiện tụng ra tòa. 6. Hãy giải thích cho khách hàng biết cách làm thế nào để tránh được kiện tụng (thanh toán ngay).
Tác dụng của chữ ký
Nếu tôi gửi cho bạn bưu thiếp chúc mừng ngày lễ vớ chữ ký là Mikhail thì điều này không trung hòa tý nào. Còn nếu tôi viết dòng "Trưởng phòng kinh doanh Mikhail" thì bạn có thể nghĩ "Họ đang muốn bán món gì đây". Nếu tôi ký "Chủ tịch công ty" thì bạn sẽ nghĩ rằng "À, họ tôn trọng mình". Còn nếu tôi ký " Trưởng phòng tín dụng" thì hẳn bạn sẽ tỏ ý nghi ngờ "Khoản nợ nào đây?" Nếu tôi ký "Luật sư" (Trưởng bộ phận pháp chế) thì điều này thường gợi cho người nhận mong muốn đọc lại văn bản một lần nữa: "Ý họ định nói gì giữa các dòng kia?" Tôi muốn bạn lưu ý đến tác dụng của chữ ký. Còn nếu nói điều gì hiệu quả hơn cả thì chúng ta có thể bắt đầu từ lá thư thứ hai, tốt hơn là có chữ ký của luật sư. Điều này khiến con nợ có cảm giác rằng, những gì bạn nói trong thư là rất nghiêm túc và chuyên nghiệp.
Như vậy, chữ ký xác lập văn cảnh của lá thư và tác động đến người nhận: tác động "mềm" nếu bức thư được ký bởi đại diện của bộ phận khách hàng (bộ phận bán hàng), vì với bức thư thế này, khách hàng sẽ nghĩ rằng, công ty quan tâm đến họ như một khách hàng chứ không phải đang mong được trả nợ.
Bức thư được ký bởi lãnh đạo công ty thường tạo ra ấn tượng trung hòa chính đáng. Một số người nghĩ rằng, chữ ký của lãnh đạo công ty thường mang tính chất hình thức, rằng đằng sau những chữ ký như vậy không tồn tại sự kiểm soát công nợ nào.
Hiệu quả hơn có lẽ là những bức thư được ký bởi "chuyên viên tín dụng". Chuyên môn của người ở vị trí này có thể tạo ra hiệu ứng tốt đối với các nhân viên của công ty – con nợ.
Hiệu quả gay gắt hơn là những bức thư được ký bởi "luật sư" hoặc "Trưởng bộ phận pháp chế".
Tôi cũng muốn nhắc nhở các bạn một chút rằng, trong khi nói chuyện điện thoại/nói chuyện riêng với khách hàng – con nợ, nên sử dụng động từ. Nhiệm vụ của bạn không chỉ đơn thuần là viết thư mà là kích động họ trả nợ. Danh từ chỉ có chức năng thông báo, còn động từ thường kích động hơn, vì thế, nên sử dụng động từ.
Các phương pháp tạo ra sự khác biệt giữa thư đòi nợ và các loại văn bản, giấy tờ khác Ta có thể tác động đến người nhận thư như thế nào?
Đương nhiên, cách chúng ta gửi thư cũng đóng vai trò quan trọng. Bức thư nghiêm trọng nhất có lẽ là bức thư được gửi qua nhân viên giao nhận (messenger). Khi đó, khách hàng – con nợ phải ký xác nhận vào tờ biên nhận. Cũng cần phải chú ý chi tiết này: nhân viên giao nhận phải "hành xử" đúng cách – giao văn bản đúng đối tượng, điều này tạo ra tác dụng về tâm lý đối với người nhận thư.
Phương pháp đơn giản nhất để làm nổi bật bức thư từ một mớ văn bản – sử dụng các loại giấy đặc biệt. Nếu như bạn sử dụng không phải là loại giấy A4 mà là В4 (format theo kiểu Mỹ) hay loại đặc biệt khác, lúc đó, người nhận sẽ giữ lá thư trong tay và hiểu rằng có điều gì đó đặc biệt hơn những thứ hàng ngày anh ta vẫn nhận. Điều này tạo ra sự chú ý hơn của người nhận đối với văn bản.
Một số công ty sử dụng các tờ giấy dán mua sẵn lên bì thư với thông tin được thể hiện trên đó rằng, bức thư này (thư nhắc nợ) nằm dưới sự kiểm soát đặc biệt. Điều này có vẻ như rất khác biệt so với chuẩn văn bản thông thường, nhưng lại rất hiệu quả. Nếu như bạn muốn sử dụng phương pháp ít tốn kém thì nên đặt mua một con dấu màu xanh có dòng chữ: "Văn bản này được Bộ phận Kiểm soát tín dụng giám sát chặt chẽ". Bạn cũng có thể lập phiếu thanh toán có đề thời hạn rồi đóng dấu "Phiếu nhắc nợ lần…" Hoặc trong suốt bức thư, bạn cũng có thể sử dụng những dòng chữ màu được tạo ra một cách cố ý với mục đích nhắc nợ.
Cũng có thể có nhiều phương pháp khác có tác dụng. Một trong số đó được áp dụng khi bạn có nhiều con nợ. Bạn có thể tạo ra một bưu thiếp, trong đó viết rõ cách thức "Hãy thanh toán nợ". Phương thức này tạo ra tác dụng tâm lý đối với người nhận.
Nhưng nếu nói về các phương thức chủ đạo, có lẽ tôi cần phải nhắc lại một chút rằng, chúng ta vẫn còn phong bì của bức thư. Trên phong bì, bạn có thể để dòng chữ màu đỏ, kiểu như "Thư nhắc nợ". Và như vậy, rõ ràng là phong bì thư gắn liền với việc giám sát công nợ. Phong bì màu đen thường tạo ra tác động mạnh. Tôi sẽ kể cho các bạn nghe về chuyện này, bởi vì tôi đã từng nhận một chiếc phong bì như vậy.
Khoảng chừng mười một năm về trước, tôi làm việc cho một công ty, và vào buổi sáng, tôi có cuộc hẹn. Nhưng tôi không đến vào buổi sáng sớm (tôi có cuộc gặp với khách hàng). Tôi nhớ là, khi bước vào văn phòng, mọi người có vẻ rất bận bịu, một cô bé đồng nghiệp bước tới chỗ tôi nói:
- Misa, trên bàn anh có "cái đó" đấy!
Tôi cảm thấy thật thú vị. Bàn làm việc của tôi luôn sạch sẽ, ngăn nắp, và bởi vậy mà sự hiện diện của chiếc phong bì màu đen trên bàn tạo ra một sự khác biệt thật sự. Khi nhìn thấy lô gô trên bì thư, tôi liền hiểu rằng, đơn giản đó chỉ là giấy mời đi triển lãm. Đó là bức thư từ một trong những khách hàng của tôi. Sự việc này khiến tôi nhớ rất lâu, và nó rất quan trọng khi ta muốn nhớ.
Cũng có một công ty đã sử dụng mùi vị để gửi thư. Hãy thử hình dung: gửi cho khách hàng mùi cá ươn hoặc một thứ gì đó không được dễ chịu lắm. Đương nhiên, tình thế này cho ta biết rằng, mối quan hệ của hai bên không thể là chuyện "cơm lành canh ngọt" được.
Giả dụ bạn phải làm việc với các tổ chức có cơ cấu phát triển nhiều tầng và bạn muốn hiểu bức thư của mình tác động thế nào đến cơ cấu nhiều tầng lớp này, hãy thử nhớ lại bộ phim "Nhà tù Shawshank" (The Shawshank Redemption) được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Steven King để tìm cho mình phương thức hợp lý nhất.
Nhân vật chính của bộ phim – một tù nhân – kẻ "thấp cổ bé họng" và đáng khinh miệt nhất trong xã hội với hai án chung thân, đang chết héo trong nhà tù Shawshank. Anh ta viết một bức thư cho thượng nghị viện của bang (cơ quan cao nhất trong bậc thang xã hội). Anh ta viết mỗi tuần một bức thư, đúng tuần tự như vậy. Sau 1 năm 4 tháng, thượng nghị viện quyết định gửi cho tên tù nhân một tấm séc trị giá 50 đô la. Người tù hiểu rằng, anh ta đã được để ý đến. Vậy anh ta phải bắt đầu làm gì đây? Anh ta viết hai bức thư mỗi tuần. Và sau bốn tháng, người ta gửi đến cho anh ta một đống tiền – khoản tiền cần thiết cho việc cải tạo, nâng cấp thư viện nhà tù.
Lá thư có thể được coi là phương tiện lý tưởng để tác động đến ai đó. Những giấy tờ đơn giản thường không được để ý lắm trong các cơ quan tổ chức. Người ta nhận công văn, xếp chúng vào tập bìa còng rồi quên bẵng chúng. Và chúng sẽ chẳng có tác động gì đến tổ chức họ nếu những lá htư này cứ nằm yên trong tập hồ sơ. Nhưng nếu như bạn "dội bom" bằng việc gửi nhiều thư nhắc nợ, tập bìa còng kia sẽ đầy. Người ta buộc sẽ phải tạo ra một tập bìa còng riêng biệt cho bạn bởi bạn viết quá nhiều. Hiệu ứng này được gọi là "hiệu ứng bìa còng" và chắc chắn nó luôn gợi cho khách hàng của bạn nhớ tới sự hiện diện của những bức thư nhắc nợ dày cộp trong tập bìa còng. Trong các tổ chức nhiều tầng lớp, chi nhánh, bạn nên duy trì cách gửi thư liên tục.
Thư điện tử
Nguyên tắc chung
1. Tần suất và áp lực : Bạn có thể gửi nhiều thư nhắc nợ qua Internet, tuy nhiên, cũng nên lưu ý rằng, "trận dội bom" của bạn có thể khiến khách hàng – con nợ chán ngán mỗi khi nhìn thấy thư của bạn. Bạn có thể nhắc khéo, và lập tức chấm dứt "trận dội bom" nếu khoản nợ đã được thanh toán.
2. Viết rất ngắn (bức thứ nhất có thể cụ thể một chút, còn các thư sau nên chỉ vài ba dòng)
3. Post Scriptum (P/S) là bắt buộc
4. Sử dụng màu nền cho bức thư và nội dung Thư điện tử có nhiều lợi thế cho bạn khi chọn lựa màu. Bạn có thể sử dụng nền chuẩn và tạo ra cho mình sự hòa trộn giữa màu chữ cũng như nền thư. Hãy thử pha một chút màu đỏ hơn, một chút màu đen hơn và một chút vàng hơn.
Sự khác biệt duy nhất trong thư điện tử sẽ là những gì mà chúng ta viết ở dòng "ra lệnh" Nội dung bức thư điện tử hầu như không khiến tôi bận tâm, nhưng tôi lại rất quan tâm đến dòng tiêu đề của nó. Cũng giống như trong sms, điều quan trọng là ở đó có dòng "ra lệnh" theo kiểu tái bút: "hãy thanh toán ngay cho SSS khoản tiền …trước ngày…." . Phương pháp này khá là hữu hiệu. Và cho dù người nhận không đọc nội dung bức thư thì họ không thể nào không đọc dòng tiêu đề được. Và chắc chắn là dòng tiêu đề đó ít nhiều có tác động đến họ.
Tác giả: Nguyễn Nhật Ánh
Người đọc: Hướng Dương
Nhà xuất bản : Nxb Trẻ
Hẳn bạn đọc ở lứa tuổi học trò đã từng quen thuộc với tác giả Nguyễn Nhật Anh với những truyện ngắn và truyện dài đậm chất học trò như: Trại hoa vàng, Chú bé rắc rối, Phòng trọ ba người, Bồ câu không đưa thư, Những chàng trai xấu tính, Cô gái đến từ hôm qua, Trước vòng chung kết, Hạ đỏ, Hoa hồng xứ khác, Buổi chiều Windows, Ut Quyên và tôi... Với lối viết dung dị và cách chọn đề tài gần gũi với lứa tuổi học trò, như quan hệ thầy trò, trường lớp, bạn bè, gia đình... nên những truyện của ông chiếm được cảm tình của rất nhiều bạn đọc nhỏ tuổi. Họ hào hứng và nóng lóng đón đọc các trang viết của ông.
Mùa hè là khoảng thời gian mà học trò không còn lo lắng chuyện học hành và cũng là mùa để họ vui chơi giải trí. Mùa hè này, anh chàng Chương còm sẽ về quê ngoại để đổi gió và nghỉ ngơi sau chín tháng dài học hành căng thẳng với đầy nỗi âu lo. Nơi quê ngoại Chương sẽ làm gì và học hỏi được những gì ? Xin mời các bạn cùng đón đọc Hạ Ðỏ để biết được toàn bộ nội dung câu chuyện này.
